از ثبت میدانی تا تثبیت ماهواره‌ای؛ مراجع مستقل راستی‌آزمایی

این دیتابیس به صورت کاملا مستقل و با هدف ارتقای استانداردهای استنادپذیری، رفع خطاهای آماری گذشته و تثبیت غیرقابل‌ حذف موقعیت مزارها طراحی شده است.

روش‌شناسی (متدولوژی)، گستره و استانداردهای فنی

* گسترهٔ پایش: 31 قطعهٔ  کامل (قطعات  82  تا 110  به‌همراه قطعات 34 و 39). حاصل 22 ماه پژوهش پیوسته و لایه‌ایِ میدانی.

* تثبیت ماهواره‌ای: ثبت مختصات جغرافیایی (ماهواره‌ای) دقیق هر مزار با دامنهٔ خطای کمتر از 2 متر به‌منظور ارائهٔ کوتاه‌ترین مسیرهای دسترسی. این حرکت باتوجه به غیرقابل پیش‌بینی بودن رفتار حکومت در تخریب یا تغییر کاربری قطعات (همان‌طور که پیش‌تر در قطعه 41 رخ داد) انجام شد تا وجود فیزیکی مزارها در حافظهٔ دیجیتال جهان تثبیت شود و سندیت آنها برای همیشه غیرقابل انکار بماند.

* بازسازی اسنادی: پاکسازی، رنگ‌آمیزی مجدد و خواناسازی سنگ‌های قدیمی یا مخدوش (پیش از ثبت اسناد تصویری)، همراه با افزودن موارد جاافتاده از پژوهش‌های قبلی و تصحیح خطاهای ساختاری و نوشتاری در داده‌های پیشین.

شرایط پایش و اصالت داده‌ها

برای شروع نیاز به منبعی بود که بتوان روی مستند بودنش حساب کرد. در آغاز کار و پس از بررسی منابع متعدد، تنها سند قابل اعتنا، کتاب «رقص ققنوس‌ها و آواز خاکستر» نوشته ایرج مصداقی (با عکس‌های نیما سروستانی) بود که باتوجه به شرایط زمان تولید، «منبع اولیه» مناسبی به شمار می‌رفت. اگرچه نواقصی چون قطعات و قبور جاافتاده‌ در آن کم نبود (قطعات 34، 39، 85 و…)، اما تنها منبعی بود که تا حدی می‌شد به آن اتکا کرد.

پژوهش حاضر، این کسری‌ها و نواقص آماری را نیز جبران کرده است. اگرچه هویت  افراد خفته در قبور بدون سنگ قبر، دارای سنگ قبر اما بدون درج مشخصات و دارای سنگ قبر و مشخصات اما با سنگ‌قبری خرد شده که خواندن مشخصات آن غیرممکن است، تا زمان تغییر شرایط حاکم بر ایران، تقریبا محال است.

این دیتابیس، طی 22 ماه حضور میدانی در شرایط ویژهٔ مراقبت‌های امنیتی (از جمله تبدیل قطعه 41 به پارکینگ، حضور یگان‌های حفاظتی، همزمانی با سرکوب و کشتار معترضان در دی‌ماه 1404، قطع سراسری اینترنت و اختلالات مخابراتی که تا ماه‌ها برقرار بود) پی‌ریزی و تکمیل شد.

 صحت‌سنجی چندباره داده‌ها پس از رفع این اختلالات، اطمینانی به مراتب بالاتر از آمارهای گذشته به دست داده تا این سایت به عنوان مرجعی قاطع برای رفع هرگونه شبهه در حوزه‌های حقوقی و حقوق‌ بشری و پژوهش‌های اسنادی مورد استفاده قرار گیرد.

رویکرد پویای یک پژوهش

آرشیو این سایت یک «سازوکار زنده و در حال رشد» است. باتوجه به پیچیدگی‌های تاریخی، دستیابی به آمار قطعی یا کشف تمامی قبور تخریب‌شده یا مخدوش‌‌شده، فرآیندی تدریجی و شاید غیرممکن باشد. به همین دلیل، این پایگاه بر پا شد تا شاید به عنوان سنگ‌ بنایی محکم و مستند، در طول زمان توسط پژوهشگران، حقوقدانان و آیندگان، تکمیل و به‌روزرسانی شود.

فراخوان مشارکت خانواده‌ها و ناظران

باوجود اطمینان بیش از 98 درصدی به صحت و پوشش تمامی قطعات بهشت زهرا (همیشه موردی، چیزی یا کسی برای فراموش کردن پیدا می‌شود)، هیچ تحقیق میدانی، در این ابعاد و با این حجم از داده، هرگز بی‌نیاز از بازخوانی و تکمیل نیست. از تمامی خانواده‌های داغدیده، پژوهشگران و دارندگان اسناد معتبر دعوت می‌شود تا با ارائهٔ مدارک، مشخصات تکمیلی یا گزارش خطاهای احتمالی، به استغنا و صحت حداکثری این مرجع استنادی یاری رسانند.

تقدیر 

پژوهش و ثبت میدانی: راستین